Sołectwastrona_dzieje_sie.png powrot.pngPowrót

SKARSZYN

Nazwę wsi poświadczają źródła od XIII wieku. Najpierw występowała jako Skarsino (1253). Potem jej nazwa sześciokrotnie ewoluowała. Po 1936 roku - Sauerbrunn, a po 1945 r. – Skarszyn.

Pochodzenie tej nazwy jest nieznane. Natomiast nazwa wsi Sauerbrunn nawiązuje do odkrytych na obszarze Skarszyna źródeł kwaśnej wody.

Osadnictwo na tym terenie sięga czasów kultury przeworskiej i wczesnego średniowiecza. W średniowieczu była to wieś rycerska na prawie polskim, która przekazywała dziesięciny na rzecz opactwa św. Wincentego we Wrocławiu. W XIII w. obok wsi, na wypalonej części lasu, założono folwark. W latach 1750-1826 został on zlikwidowany i zastąpiony nowym. W ostatniej ćwiartce XIX w. folwark ten przebudowano.

Na terenie folwarku musiała istnieć siedziba właściciela Skarszyna, która po przejęciu dóbr przez zamożne rody mające swe rezydencje w innych majątkach utraciła dawne znaczenie. Nowy, obecny pałac zbudowano w 1820 roku w stylu neoklasycznym. Budowli towarzyszył podjazd do pałacu i ozdobny ogród w formie gwiaździście wytyczonych, krótkich alej, które dwustronnie obsadzono drzewami. Obecna zabudowa folwarku pochodzi z lat 1880-1900.

Natomiast wieś, w XVIII i XIX w. była niewielka. Przeważały gospodarstwa zagrodnicze. Zabudowa wsi była skromna i dość rzadka. W Skarszynie były 2 młyny, karczma, browar, cegielnia, 8 warsztatów tkaczy, a w 1926 r. zakład przetwórstwa zboża i lnu.

Skarszyn, z pozoru wieś podobna do innych, przeżył swój „złoty okres”, który zmienił wioskę – pierwszy na ziemi trzebnickiej – w kurort. W 1710 r. rajca oleśnicki Johann Gottfried Vogelius, odkrył tu źródła lecznicze, które opisał w 1714 r. – pastor z Masłowa, twórca archeologii śląskiej – Leonhard Hermann. Dzięki ówczesnej właścicielce, Marii Eleonorze Amelii hrabinie v. Reiss, w 1716 r. zaczęło działać uzdrowisko.

Do zabiegów leczniczych wykorzystywano miejscowe borowiny i wody mineralne, a także zalecano spacery po zalesionych wzgórzach, kąpiele słoneczne i pławienie się w błotnistym strumieniu. Kuracja przebiegała pod opieką lekarzy.

Uzdrowisko w Skarszynie, choć utraciło swoją świetność wraz ze śmiercią twórczyni kurortu, hrabiny v. Reuss (1766), funkcjonowało do przełomu XIX i XX w. Do roku 1776 było modnym i atrakcyjnym miejscem rekreacyjnym dla kuracjuszy, zarówno arystokracji, szlachty jak i bogatego mieszczaństwa. U podnóża Winnej Góry założono park zdrojowy, otwarto dwie pijalnie wód mineralnych, zbudowano dom dla gości (1828), który w XIX w. zamieniono na zajazd. Natomiast nad źródłem postawiono dom zdrojowy (1736), który rozebrano w 1891 r. i wzniesiono nowy. W 1776 r. na Winnej Górze urządzono od nowa park zdrojowy w stylu angielskim. Na stoku wzgórza założono winnicę z tarasem, do którego prowadziły schody ozdobione rzeźbą figuralną. Wyznaczono też dwa punkty widokowe.

Piękne widoki uzdrowiska podziwiali i utrwalali znani rysownicy śląscy: Ch. Winckler (1677-1741) oleśnicki rytownik i wydawca, narysował widok Skarszyna, a F.B. Werner (1690-1776) zostawił dwa rysunki, które ukazują ówczesny zdrój w Skarszynie. Obecnie pozostałościami po dawnym uzdrowisku są tylko relikty parku zdrojowego na Winnej Górze. Zabudowa kurortu nie przetrwała pierwszej wojny światowej. Obecnie o istnieniu kurortu w Skarszynie zaświadczają rysunki ww. rysowników i zachowane pocztówki.

O Skarszynie było głośno także z powodu krzyża pokutnego, który stoi do dzisiaj tuż przy drodze prowadzącej ze Skarszyna do Łoziny, na niewielkim pagórku pod okazałym platanem. W 1800 r. została opublikowana najstarsza rycina ukazująca krzyż pokutny, na której widnieje krzyż ze Skarszyna. Natomiast w 1830 r. na łamach wydawanej we Wrocławiu „Śląskiej Gazety Prowincjonalnej” ukazała się informacja o tym krzyżu.

 

Projekt i realizacja: netkoncept.com
SkyCMS strony i portale internetowe
Polityka prywatności